2-2-4-1-1- گرایش به خلاقیت29
2-2-4-1-2- توفیق طلبی (نیاز به موفقیت)29
2-2-4-1-3- برخورداری از مرکز کنترل درونی30
عنوان صفحه
2-2-4-1-4- ریسک پذیری30
2-2-4-1-5- تحمل ابهام30
2-2-4-1-6- استقلال طلبی31
2-3- تاریخچه کارآفرینی31
2-4- وضعیت کارآفرینی در ایران و جهان34
2-4-1- وضعیت کارآفرینی در ایران34
2-4-2- تجارب کارآفرینی در دیگر کشورها36
2-5- نوع شناسی کارآفرینی38
2-6- سازمان کارآفرین41
2-6-1- ویژگی های سازمان کارآفرین41
2-6-2- محتوای سازمان کارآفرین42
2-6-3- فرهنگ سازمان کارآفرین42
2-7- مدل های کارآفرینی43
2-7-1- مدل موقعیت کارآفرینی شاپر و کراجر43
2-7-2- مدل رفتار برنامه ریزی شده آژن 44
2-7-3- مدل تلفیقی تمایل به کارآفرینی45
2-7-4- مدل فرایند کارآفرینی ری و راما چاندران46
2-7-5- مدل انگیزه در کارآفرینی و فرایندهای کارآفرینی47
2-7-6- مدل کارآفرینان موفق گیسن – آمستردام47
2-7-7- مدل استیونسون در سنجش رفتار کارآفرینانه49
2-7-8- مدل کارآفرینی تیمونز49
2-8- آموزش کارآفرینی53
3- کارآفرینی در نظام آموزشی56
3-1- اصول توسعه کارآفرینی در نظام آموزشی57
3-1-1- تدوین اهداف و سیاستهای کارآفرینانه57
3-1-2- انعطاف پذیری58
3-1-3- جامعیت و هماهنگی58
3-1-4- تمرکززدایی58
3-1-5- خودگردانی و استقلال58
3-1-6- تعامل با محیط59
3-1-7- تاکید بر کیفیت59
عنوان صفحه
3-1-8- شکوفا سازی استعداد و خلاقیت59
3-1-9- تغییر و تحول59
3-1-10- مشارکت60
3-1-11- تشویق و پاداش60
3-1-12- نظارت و ارزشیابی مستمر60
3-2- نقش ها و ویژگی های خاص معلمان و مدیران کارآفرین61
4- عملکرد آموزشی65
4-1- ویژگی های معلم کارآمد65
5- مروری بر سوابق72
5-1- پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل کشور72
5-2- پیشینه تحقیقات انجام شده در خارج از کشور75

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

6- مدل مفهومی پژوهش77
فصل سوم: روش اجرای پژوهش
1- مقدمه80
2- روش پژوهش80
3- جامعه آماری80
4- نمونه آماری و روش نمونه گیری81
5- روش و ابزار جمع آوری داده ها81
5-1- مقیاس سنجش قابلیت های کارآفرینی82
5-1-1- روایی82
5-1-2- پایایی82
5-1-3- دسته بندی سؤالات83
5-1-4- نحوه امتیاز بندی84
5-1-5- نحوه تفسیر نتایج84
5-2- مقیاس سنجش عملکرد آموزشی84
5-2-1- روایی85
5-2-2- پایایی86
5-2-3- نحوه امتیاز بندی86
5-2-4- نحوه تفسیر نتایج86
عنوان صفحه
فصل چهارم: تجزیه وتحلیل داده ها
1- توصیف داده‌ها88
1-1- پرسشنامه کارآفرینی معلمان88
1-2- پرسشنامه عملکرد آموزشی94
2- تجزیه و تحلیل داده‌ها و بررسی سؤالات پژوهش95
2-1- بررسی سؤال کلی پژوهش95
2-2- بررسی سؤال اول97
2-3- بررسی سؤال دوم98
2-4- بررسی سؤال سوم99
2-5- بررسی سؤال چهارم100
2-6- بررسی سؤال پنجم101
2-7- بررسی سؤال ششم102
2-8- بررسی سؤال هفتم103
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
1- مقدمه106
2- یافته های تحقیق108
3- نتیجه گیری112
4- پیشنهادها116
4-1- پیشنهادات کاربردی116
4-2- پیشنهادات پژوهشی117
5- محدودیت ها، مشکلات و موانع تحقیق118
فهرست منابع داخلی119
فهرست منابع خارجی127
ضمائم
پرسشنامه سنجش قابلیت های کارآفرینی130
پرسشنامه سنجش عملکرد آموزشی132
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1: تعاریف کارآفرینی از دیدگاه صاحبنظران کارآفرینی19
جدول 2-2: انواع کارآفرینی40
جدول 2-3: تحقیقات انجام شده در سایر کشورها75
جدول 3-1: جامعه آماری دبیران به تفکیک مدارس نظری، فنی- حرفه ای و کار و دانش80
جدول 3-2: توزیع فراوانی نمونه آماری به تفکیک مدارس نظری، فنی- حرفه ای و کار و دانش81
جدول 3-3: بررسی پایایی پرسشنامه قابلیت های کارآفرینی83
جدول 3-4: دسته بندی سؤالات پرسشنامه قابلیت های کارآفرینی83
جدول 3-5: نرم های چهار مقوله ای قابلیت های کارآفرینی84
جدول 4-1: میزان کارآفرینی معلمان شهرستان ورامین88
جدول 4-2: مقایسه‌ی شاخص‌های آماری مقیاس کارآفرینی معلمان و خرده مقیاس‌های آن89
جدول 4-3: توزیع فراوانی معلمان نمونه‌ی آماری در خرده مقیاس‌های کارآفرینی90
جدول4-4: توزیع فراوانی پاسخ های ارائه شده به پرسشنامه قابلیت های کارآفرینی93
جدول 4-5: شاخص‌های آماری عملکرد آموزشی معلمان94
جدول 4-6: توزیع فراوانی سطح عملکرد آموزشی معلمان94
جدول 4-7: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون خرده مقیاس های کارآفرینی با عملکرد آموزشی معلمان96
جدول 4-8: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد آموزشی معلمان از طریق خرده مقیاسهای کارآفرینی96
جدول 4-9: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است97
جدول 4-10: توزیع فراوانی معلمان بر اساس میزان کارآفرینی98
جدول 4-11: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس توفیق طلبی با عملکرد آموزشی معلمان98
جدول 4-12: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد آموزشی معلمان از طریق توفیق طلبی98
جدول 4-13: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است99
جدول 4-14: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس استقلال طلبی با عملکرد آموزشی معلمان99
جدول 4-15: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد آموزشی معلمان از طریق استقلال طلبی99
جدول 4-16: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است100
جدول 4-17: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس گرایش به خلاقیت با عملکرد آموزشی معلمان100
جدول 4-18: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد شغلی معلمان از طریق گرایش به خلاقیت100
عنوان صفحه
جدول 4-19: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است101
جدول 4-20: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس ریسک پذیری با عملکرد آموزشی معلمان101
جدول 4-21: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد شغلی معلمان از طریق ریسک پذیری101
جدول 4-22: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است102
جدول 4-23: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس کنترل درونی با عملکرد آموزشی معلمان102
جدول 4-24: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد شغلی معلمان از طریق کنترل درونی102
جدول 4-25: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است103
جدول 4-26: شاخص‌ها و آماره‌های تحلیل رگرسیون مقیاس تحمل ابهام با عملکرد آموزشی معلمان103
جدول 4-27: خلاصه تحلیل رگرسیون عملکرد شغلی معلمان از طریق تحمل ابهام103
جدول 4-28: متغیرهایی که وارد معادله‌ی رگرسیون شده‌ است104
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 2-1: مدل موقعیت کارآفرینی شاپر و کراجر43
نمودار 2-2: مدل رفتار برنامه ریزی شده آژن44
نمودار 2-3: مدل تلفیقی تمایل به کارآفرینی45
نمودار 2-4: مدل فرایند کارآفرینی ری و راما چاندران46
نمودار 2-5: مدل انگیزه در کارآفرینی و فرایندهای کارآفرینی47
نمودار 2-6: مدل کارآفرینان موفق گیسن – آمستردام48

نمودار 3-1: توزیع فراوانی نمونه تحقیق به تفکیک نوع مدرسه81
نمودار 4-1: میزان کارآفرینی معلمان شهرستان ورامین89
نمودار 4-2: مقایسه‌ی میانگین های خرده مقیاسهای کارآفرینی معلمان90
نمودار 4-3. توزیع فراوانی معلمان نمونه‌ی آماری در خرده مقیاس‌های کارآفرینی92
نمودار4-4: توزیع فراوانی پاسخ های ارائه شده به پرسشنامه قابلیت های کارآفرینی93
نمودار 4-5: توزیع درصدی سطح عملکرد آموزشی معلمان95

چکیده
هدف اساسی از انتخاب موضوع و انجام تحقیق در زمینه کارآفرینی معلمان و عملکرد آموزشی آنان، دستیابی به نتایجی است که احتمالا حاکی از ارتباط بین آنهاست. سؤال اصلی تحقیق عبارت است از
“آیا میان قابلیت های کارآفرینی معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟”
در این پژوهش پس از بررسی جامع پیشینه مطالعات کارآفرینی از دیدگاه های مختلف، شش ویژگی
به عنوان مؤلفه های شخصیت کارآفرین انتخاب شدند که عبارتند از: استقلال طلبی، گرایش به خلاقیت، توفیق طلبی، برخورداری از مرکز کنترل درونی، ریسک پذیری و تحمل ابهام.
بر همین اساس در سؤالات فرعی، بررسی رابطه هر یک از این مؤلفه ها با عملکرد آموزشی، مد نظر بوده است. برای انجام پژوهش از روش توصیفی (همبستگی) استفاده شده است. “قابلیت های کارآفرینی معلمان” به عنوان متغیر مستقل و “عملکرد آموزشی آنها” به عنوان متغییر وابسته در نظر گرفته شده است.
به منظور بررسی سؤالات تحقیق، اطلاعات مورد نیاز از طریق اجرای دو پرسشنامه به شرح زیر جمع آوری شده است:
1- پرسشنامه سنجش قابلیت های کارآفرینی
2- پرسشنامه سنجش عملکرد آموزشی
جامعه آماری شامل کلیه دبیران مدارس نظری، فنی- حرفه ای و کار و دانش شهرستان ورامین به تعداد 694 نفر بودند که تعداد 407 نفر به روش نمونه گیری خوشه ای و تصادفی طبقه ای بعنوان حجم نمونه انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل نتایج و داده ها با استفاده از روشهای آماری توصیفی و استنباطی مثل فراوانی، میانگین، انحراف معیار، تحلیل رگرسیون و… به وسیله بسته نرم افزار آماری SPSS صورت گرفته است. نتایج تحقیق حاکی است 5/13% معلمان کارآفرینی بسیار قوی، 1/80% کارآفرینی قوی، 1/6% کارآفرینی ضعیف و 2/0% کارآفرینی بسیار ضعیف از خود نشان دادند که 6/93% بالاتر از حد متوسط و 4/6% نیز پائین تر از حد متوسط می باشد. با توجه به نتایج به دست آمده، تأثیر مقیاسهای کارآفرینی معلمان در عملکرد آموزشی آنها معنی دار است. به این ترتیب نتایج تحلیل نمایانگر این نکته است که بین
خرده مقیاسهای کارآفرینی که عبارتند از توفیق طلبی، استقلال طلبی، گرایش به خلاقیت، ریسک پذیری، کنترل درونی با عملکرد آموزشی معلمان همبستگی معنا‌داری وجود دارد. (p<0/05) اما بین تحمل ابهام با عملکرد آموزشی معلمان همبستگی معنا‌داری وجود ندارد. (p>0/05)
واژه های کلیدی: کارآفرینی (توفیق طلبی، استقلال طلبی، گرایش به خلاقیت، ریسک پذیری، کنترل درونی و تحمل ابهام)، عملکرد آموزشی، نظری، فنی و حرفه ای، کار و دانش
فصل اول:
کلیات پژوهش
1- مقدمه
از میان نظام های مختلف اجتماعی، امروزه نظام آموزش و پرورش از بزرگترین و پیچیده ترین ابداعات بشری محسوب می گردد. لذا در هر کشور سرمایه های فراوانی در اختیار گروه بی شماری از معلمان و دبیران برای پروراندن و آگاه کردن جمعیت انبوهی از کودکان، نوجوانان و جوانان قرار می گیرد.
از جمله عناصر در جریان آموزش و پرورش تأثیر و نقش معلم است که اهمیت آن بارزتر از سایر عناصر است. نحوه انتخاب و گزینش معلم، تربیت و پرورش، علاقه، انگیزه ها و نحوه ارتباط وی با دانش آموزان، میزان تحصیلات و عوامل دیگر تعیین کننده است. بنابراین چه از دیدگاه انسانی و چه از دیدگاه آموزشی همواره معلم به عنوان یک فرایند تأثیر گذار بر تدریس و آموزش مطرح می شود. (قاسم زاده دیزجی، 1377)
از آنجا که معلم، برجسته ترین نقش را در آموزش و پرورش پذیرفته و حساس ترین مسئولیت را دارد،
شایستگی های او در ایفای نقش و اجرای مسئولیت های خطیرش همواره مد نظر بوده است.
حتی امروز که پیشرفت دانش و تکنولوژی، رسانه های آموزشی بسیاری را در دسترس مردم قرار داده است، باز هم ارزش و اعتبار معلم و تدریس او به قوه خود باقی و در جامعه مطرح است.
از طرفی نیل به موفقیت تحصیلی و افزایش درصد قبولی دانش آموزان از جمله اهداف مهم آموزش و پرورش می باشد و تمام کوشش های مدرسه و نظام آموزشی به این نیت و هدف متمرکز می شود و انتظار آن است که دانش آموزان پس از طی محدوده زمانی مشخص بر ملاک ها و معیارهای پیشرفت دست یابند و ارتقا پیدا کنند، اما عوامل پیچیده و گاه ناشناخته ای این عملکرد آموزشی معلمان را تحت تأثیر قرار
می دهند. شناخت این علل که باعث پایین بودن درصد قبولی و گاهی اوقات افت تحصیلی می گردد علاوه بر جلوگیری از کاهش ضایعات اقتصادی و مهمتر از همه انسانی، باعث تخفیف مشکلات روانی و اجتماعی بسیاری در خانواده و جامعه می گردد.
همانگونه که بر همگان روشن است از مهمترین، آفت های نظام آموزشی جهان و کشور ما افت تحصیلی و پایین بودن درصد قبولی دانش آموزان است که همه ساله به صور گوناگون تعداد بسیار زیادی از استعدادهای بالقوه انسانی و منابع اقتصادی جامعه را هدر داده و نابسامانی های فردی و اجتماعی برجا
می گذارد. (حاجی، 1382)
عوامل بسیاری در افزایش درصد قبولی دانش آموزان و ارتقای کیفیت عملکرد آموزشی معلمان مؤثرند که یکی از مهمترین آن عوامل، می تواند قابلیت های کارآفرینی معلمان باشد.
کارآفرینی1 موضوعی است که از اواخر قرن بیستم مورد توجه محافل آموزشی کشورهای جهان قرار گرفته است. جهان در اواخر قرن بیستم، شاهد تغییرات بسیار گسترده در تمام عرصه های کسب و کار بوده است به طوری که مفاهیمی چون جهانی شدن، افزایش رقابت، توسعه فناوری اطلاعات، توجه به کیفیت کالاها و خدمات، مشتری مداری و مانند اینها، اداره امور را در بخش عمومی با چالش های جدی روبه رو کرده است. از جمله راهکارهای مؤثر دولتی برای رویارویی با این چالش ها، روی آوردن به بحث کارآفرینی در جامعه است. (نیازی و نصرآبادی، 1386)
کارآفرینی، به عنوان عامل کلیدی رشد و توسع? اقتصادی در عصر مدرن شناخته شده است و در مرکز رقابت بین المللی، این شرکت های کارآفرین اند که لب? تیز رقابتی آنها معطوف به انعطاف سازمانی و استراتژی تغییر مستمر در فرآیندها، محصول ها و طرح هاست. (پروکوپنکو و پاولین2، 1991)
کارآفرینی فرایندی است که مستلزم خلاقیت و نوآوری، خطرپذیری و برنامه ریزی است و از آن به عنوان موتور حرکت توسعه ی پایدار یاد می شود. بدون شک بررسی توانمندی های کارآفرینی در جامعه و گسترش آن می تواند گره گشای بسیاری از مشکلات، اقتصادی و اجتماعی موجود باشد. (کوراتکو و هاجتس3، ترجمه محرابی و تبریزی، 1383) شومپیتر4 معتقد است کارآفرین یک مدیر صاحب ابتکار و فکر است که همراه با خلاقیت، خطرپذیری، هوش، اندیشه و وسعت دید، فرصت های طلایی می آفریند. کارآفرینی دارای ابعاد مختلف توفیق طلبی، مرکز کنترل درونی، خطرپذیری، استقلال طلبی، تحمل ابهام و خلاقیت است. (روحانی سروستانی و همکاران، 1388) کارآفرینی، بر خلاف صورت ظاهری آن، به معنای ایجاد کار نیست و به صورت غلط متداول شده است؛ در حالی که ایجاد کار ممکن است یکی از نتایج کارآفرینی باشد. (صباغیان و همکاران، 1384) سه دلیل عمده کشورها برای توجه به مقوله کارآفرینی، تولید ثروت، توسع? تکنولوژی و اشتغال مولد است در حالی که در کشور ما، این مفهوم به اشتباه با اشتغال زایی مترادف شده است. (قاسم نژاد مقدم و سیدی، 1388)
کارآفرینی چیزی فراتر از ایجاد یک کسب و کار است. هرچند ایجاد کسب و کار یکی از واقعیت های مهم کارآفرینی شمرده می شود، اما تصویر کاملی از کارآفرینی نیست. خصوصیاتی همچون، جست وجوی فرصت ها، ریسک پذیری و اصرار بر تحقق ایده ها، ازجمله نشانه ها و ویژگی های کارآفرینان است. همچنین کارآفرینی، نشانه تلاش و موفقیت در کسب و کار است. کارآفرینان پیشگامان موفق در کسب و کارهای امروزی اند. درک فرصت ها، نوآوری و توانایی موفقیت آنها استانداردی است که امروزه، بنگاه های اقتصادی مستقل را با آن می سنجند و این استاندارد در تمام جهان پذیرفته شده است. (ایمنی قشلاق، 1388)
2- بیان مسأله
امروزه جوامع با تحولات و تهدیدات گسترده بین المللی روبه رو هستند. تحولات و دگرگونی های نظام اجتماعی- اقتصادی عصر حاضر ناشی از پیشرفت شگرف علمی و تکنولوژیک است که به نوبه خود به دیدگاه ها، ضرورت ها و نیازهای جدید منجر شده است. (تاج آبادی، مشایخی و مرادی نژاد، 1387)
تغییرات سریع محیطی، پیچیدگی و رقابتی شدن جوامع در عرصه های جهانی و از سویی رشد سریع جمعیت و افزایش نرخ بیکاری، اضطراب های اجتماعی ناشی از توزیع ناعادلانه درآمد، کیفیت نامطلوب زندگی برای برخی اقشار جامعه در عرصه ملی از سوی دیگر، معضلات و چالش هایی است که درگیر آنیم. برای پاسخ به این نیازها و همراهی با تحولات و دگرگونی های مزبور، دیگر نمی توان به فرایند های موجود اکتفا کرد. از این رو تداوم حیات و بقای جوامع نیازمند ارائه راهها و روش های جدید به منظور مقابله با مشکلات است. به همین دلیل نوآوری، ابداع، تولید محصولات جدید، فرایندها و روش های نو و در یک کلام “کارآفرینی” بیش از پیش ضرورت می یابد؛ (تاج آبادی، مشایخی و مرادی نژاد، 1387) چرا که انسان کارآفرین می تواند به مثابه منبعی نا محدود و محوری اصلی برای توسعه، پاسخگوی این مشکلات باشد.
نقطه آغاز تحولات و حل مشکلات را باید در نظام آموزشی جستجو کرد و گام نخست را ایجاد زمینه رشد و شکوفایی روحیه کارآفرینی در فراگیران دانست. (شیرزادی اصفهانی، 1385) امروزه، دانشجویان و
دانش آموختگان دانشگاه ها نیز دریافته اند که وارد محیط های کاری متغیر، پویا و پیچیده خواهند شد. عواملی مانند جهانی شدن، رقابت و رشد سریع فناوری، دنیای فرصت های کاری و انتظارات کارفرمایان را تغییر داده است و آنها نیاز به کارکنانی دارند که رفتارها و گرایش های کارآفرینانه از خود نشان دهند. (دراکر5، 1985)
در سال های اخیر، نیاز به دانش آموختگان و دانشجویان کارآفرین افزایش یافته است و هدف بسیاری از مراکز آموزشی معتبر جهان، پرورش دانش آموختگان کارآفرین است. در واقع، پرورش استعداد کارآفرینانه
دانش آموختگان به عنوان دستور کار ملی، به منظور توسعه کارآفرینی مورد توجه کشورهای مختلف قرار گرفته و این امر، نیازمند داشتن مراکز آموزشی کارآفرین است.
مراکز آموزشی، زمانی کارآفرین خواهند بود که علاوه بر پرورش ویژگی های کارآفرینی فردی در میان
دانش آموختگان، از سیستم تشویق مناسب برای فعالیت های کارآفرینانه استفاده شود تا افراد انگیزه بالایی برای ارائه ایده ها و اجرای نوآوری ها داشته باشند و نیز آموزش های لازم به اساتید و معلمان داده شود. دانشگاه ها نیز در فرایند تکاملی خویش باید پس از عبور از “دانشگاه آموزش محور” و “دانشگاه پژوهش محور” به سمت “دانشگاه کارآفرین” گام بردارند. (قاسم نژاد مقدم، 1389)
هدف نهایی تعلیم و تربیت، ارائه برنامه و فرصت هایی است که فراگیران، دانش ها، مهارت ها، توانایی ها، نگرش ها، باورها و ارزش هایی را به دست آورند که آنها را قادر سازد زندگی ثمربخشی برای خود و دیگران بسازند. به عبارتی تعلیم و تربیت دو مقصد اصلی داشته است: آماده کردن افراد به عنوان اعضای مولد جامعه و قادر کردن آنان در رشد قابلیت های بالقوه شخصی خویش. (تندسته، 1387)
نتایج بسیاری از تحقیقات نشان می دهد که پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تا حد نسبتاً زیادی به ویژگی های فردی و حرفه ای معلم مانند مقدار تجربه و سابقه تدریس معلم، مدت و نوع آموزش پیش از خدمت، سطح تحصیلات، علاقه، انگیزه و احساس تعهد معلمان نسبت به شغل خود بستگی دارد. (قاسم زاده دیزجی، 1377)
از جمله ویژگی های فردی و حرفه ای معلمان که تا کنون کمتر به آن پرداخته شده است، ویژگی های کارآفرینی آنان است.
البته در چند سال اخیر موضوع کارآفرینی در نظام آموزش و پرورش کشورمان مطرح شده و مورد استقبال واقع شده است. حتی برای آموزش کارآفرینی در مدارس مقطع متوسطه و هنرستان های فنی و حرفه ای کتابی تحت عنوان کارآفرینی تدوین شده و آموزش داده می شود. اما نظام آموزش و پرورش کشور، به طور جدی و اساسی به موضوع کارآفرینی و توسعه و آموزش آن در مدارس نپرداخته است و صرفا سوار بر موج پر تلاطم کارآفرینی شده است. با این رویه در بلندمدت با چالش هایی مواجه خواهیم شد که شاید
بی توجهی به هر یک از این چالش ها و عدم تبدیل آن به فرصت، آثار زیان باری را بر نظام آموزش و پرورش تحمیل نماید.
در نظام تعلیم و تربیت کشور، تا کنون به ویژگی های اساسی و کلیدی کارآفرینی از جمله توفیق طلبی، استقلال طلبی، گرایش به خلاقیت، ریسک پذیری، کنترل درونی و تحمل ابهام توجه نشده و در اولویت های برنامه های آموزشی قرار نگرفته اند. لذا نظام آموزش و پرورش کشور به عنوان بسترساز توسعه کشور باید نقشی بیش از پیش داشته و فعالانه در صدد رفع این چالش ها برآید.
متأسفانه نظام آموزشی ما در فرایندهای خود، توجهی به کارآفرینی نداشته است و با وجود تلاش همه جانبه مسئولان برای کاستن مشکلات ساختاری این بخش، به دلایل عدم ثبات مدیران مجرب و همگام نبودن مراکز آموزشی با استانداردهای روز جهانی، سیاست های اتخاذ شده برای حل معضل، مؤثر واقع نشده است. (فیض بخش، 1380)
از سوی دیگر از آنجا که در کشور ما، برای گزینش معلمان براساس ضوابط و قوانین خاص، معمولاً از ملاکهایی کاملاً روشن، تبعیت نشده است و صرفاً با توجه به مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی، تجربه، سن و یا حتی جنس بسنده شده است، می توان این فرضیه را مطرح کرد که ویژگی های شخصیتی کارآفرینانه معلمان می تواند در بهبود و ارتقای کیفیت عملکرد آموزشی آنان اثر گذار باشد. (فلاح رضوی، 1388)
با این توصیف، احتمال آن می رود که وجود معلمانی که از نظر ویژگی ها و قابلیت های کارآفرینانه، در سطح مناسب و رضایت بخشی قرار ندارند، یکی از عوامل عدم توفیق مراکز آموزشی در ارتقای وضعیت تحصیلی دانش آموزان و حصول پیشرفت تحصیلی آنان می باشد.
با توجه به مطالب ذکر شده، مسأله پژوهش حاضر عبارتست از:
بررسی رابطه ی میان قابلیت های کارآفرینی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
3- اهمیت و ضرورت پژوهش
با توجه به این که معلمان از جمله مهم ترین عوامل مؤثر در رشد و توسعه کیفی تعلیم و تربیت به شمار
می آیند و نقطه آغاز هر تحول آموزشی هستند، برخورداری آنان از سطوح بالایی از قابلیت های کارآفرینی، یکی از مهم ترین عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است.
در این زمینه، معلم باید مجهز به ویژگی های بارزی مانند خلاقیت و نوآوری، خطر پذیری، مسئولیت پذیری، مشارکت جویی و نیاز به موفقیت باشد که این ویژگی ها را در معلمان کارآفرین می توان جستجو کرد. معلمان کارآفرین در ایجاد انگیزه برای دانش آموزان خود نقشی بسیار اساسی ایفا می کنند و با ستودن کارهای خوب در آنان ایجاد اعتماد به نفس می کنند. (حسن مرادی، 1385)
به این ترتیب با توجه به آنکه در جهان رقابتی امروز، تمامی سازمان ها از جمله سازمان های آموزشی، تنها در شرایطی شانس بقا دارند که بتوانند خود را پیوسته با تغییرات محیطی وفق دهند، می توان به اهمیت وجود مدیران و معلمان کارآفرین در نهادهای آموزشی پی برد.
معلمان مهره های اصلی توسعه و ترویج کارآفرینی محسوب می شوند؛ به گونه ای که توسعه کارآفرینی در یک کشور مستلزم آموزش و تربیت معلمان و استادان مجرب کارآفرینی است. اهمیت معلم در اجرای برنامه درسی بسیار زیاد است، اگر برنامه درسی نتواند معلمان را تغییر دهد و آنها را به حرکت در آورد، قهراً
هیچ گونه تأثیری بر کسانی که توسط آنها تعلیم داده می شوند، نخواهد داشت. بنابراین توجه و پژوهش درباره نقش معلم، در زمینه کارآفرینی، آموزش، رشد و پرورش ویژگی های کارآفرینی فراگیران از اهمیت خاصی برخوردار است. (گرائلی شیخ و پارسا، 1390)
محافل آموزشی به ویژه آموزش و پرورش ما نیازمند فضای سازمانی است که در آن فراگیران، افرادی متفکر، خلاق، نوآور و با اعتماد به نفس بارآیند، نه مهره هایی بی جان که در گردونه ی زندگی بی اختیار به هر سو روان باشند. معلمان باید افرادی را پرورش دهند که با جرات و جسارت و تکیه بر انرژی درونی و تلاش و عملکرد خویش از شکست نهراسند و آن را پلی برای رسیدن به پیروزی بدانند. این ویژگی ها زاییده فضایی آزاد و مشارکت جویانه و مطلوب و مقصود هزاره جدید میلادی است. باید باور داشت که بنیان های کهنه عصر صنعتی که مختص سده های پیشین بوده رنگ باخته است و دیگر نمی توان بر اساس آن برنامه ریزی کرد، چرا که عصر حاضر نیازمند الزامات و مناسبات خاص خود است. (شیرزادی اصفهانی، 1385)
نالس6(1997) معتقد است به منظور ایجاد تحولات اجتماعی، مربیان تعلیم و تربیت باید درباره ثمره واقعی تعلیم و تربیت بیندیشند. وایتهد با کلام معروف خود که “یادگیری شاگردان بی فایده است مگر اینکه کتابهای خود را گم کنند و جزوات خود را بسوزانند” تلویحاً به این معنا اشاره دارد که ثمره واقعی تعلیم و تربیت باید فرایندی باشد که در آن تفکر خلاق، تفکر انتقادی و کارآفرینی به وجود آید. تمایل به توسعه توانایی های تفکر کارآفرینی در محافل آموزشی پدیده جدیدی نیست، الگویی که تعلیم و تربیت مدرن از آنجا برخاسته است از مدلی است که در آن تفکر خلاق بسیار غلبه داشته است و آن الگوی آکادمی افلاطون است. (فرید، 1388)
اگر نظام آموزشی به گونه ای باشد که افراد بتوانند علاوه بر کسب دانش، چگونگی استفاده از آن را در دنیای کسب و کار نیز یاد بگیرند، تعداد کارآفرینان و به دنبال آن کسب و کارهای تازه زیاد خواهد شد. معلمان همواره در کنار نقش آموزشی، نقش تربیتی و الگو بودن را نیز برای دانش آموزان ایفا می کنند. بنابراین اگر دانش آموزان ویژگی ها و خصوصیات کارآفرینی را در معلمین خویش نیز ببینند و باور داشتن فرهنگ کارآفرینی را در معلمان خود نهادینه ببینند، قابلیت های کارآفرینی خود را نیز رشد خواهند داد و در نتیجه آن، دانش آموزان در مسیر شغلی آینده خویش به جای اینکه به دنبال استخدام و حقوق بگیری باشند، خودشان به عنوان راه اندازان کسب و کار، علاوه بر ایجاد شغل برای خود و دیگران، رفاه و ثروت را نیز در جامعه افزایش دهند.
یادگیری با اهداف کارآفرینانه، فراگیران را قادر می سازد تا از نظر اقتصادی در آینده خودکفا شده و موفقیت آمیز عمل کنند. این نوع یادگیری فارغ التحصیلانی را پرورش می دهد که می توانند در هر زمینه ای نوآورانه عمل کنند، فرصت ها را شناسایی و حتی خود فرصت ها را ایجاد کرده، خطرپذیر باشند، اتخاذ تصمیم کنند، مشکلات را تجزیه و تحلیل کنند و یافته هایشان را به وضوح و به طور اثربخش با دیگران در میان بگذارند. این مهارت ها و توانایی ها، برای راه اندازی و توسعه کسب وکار لازم و ضروری هستند؛ خواه این کسب وکار برای خودشان باشد یا اینکه برای سازمان دیگری کار کنند. علاوه براین، امروزه کارفرمایان به دنبال و در جست وجوی افرادی هستند که تنها در دانش و مهارت خاصی مهارت ندارند، بلکه باید قادر باشند به صورت فعالانه واکنش نشان دهند و توانا باشند مسائل و مشکلات را شناسایی کنند و به طور خلاقانه و مستقل به آن پاسخ و عکس العمل نشان دهند. (میرعرب رضی، 1385)
برای دستیابی به این مهم پرورش ایده های خلاق و کارآفرینی که بتوانند خود را پیوسته با دنیای جدید هماهنگ و سازگار کنند، ضروری به نظر می رسد. جوامع امروزی به افرادی نیاز دارند که مصمم به کسب موفقیت باشند و قادر به تبدیل رؤیا به حقیقت بوده، دارای روحیه استقلال طلبانه برای کاوش موقعیت های جدید باشند. اگر به تأثیرات کارآفرینی توجه شود نقش متخصصان و دانش آموختگان در توسعه جامعه روشن خواهد شد و دانش آموختگان به نیازهای مختلف جامعه پاسخ می دهند. (شاه حسینی، 1383)
به‏ طور کلی می‏توان عواملی را که باعث افزایش توجه به تأثیر کارآفرینی بر عملکرد آموزشی شده‏اند، در سطوح زیر‏ جای داد:
1- وضعیت توسعه‏یافتگی: ایران کشوری در حال توسعه است و آمارهای جهانی نشان‏ می‏دهند که فرصت‏های کارآفرینی در کشورهای در حال توسعه بیش از دیگر کشورهاست. براساس‏ اعلام “سازمان دیده‏بان جهان کارآفرینی7” رتبه‏بندی کشورها براساس تعداد فرصت‏های‏ موجود در آن‏ها عبارت است از: 1- در حال توسعه، 2- آمریکای لاتین، 3- بریتانیا، 4- اروپا و 5- توسعه‏یافته. تعداد فرصت‏های موجود در کشورهای در حال توسعه هفت برابر کشورهای توسعه‏یافته‏ و سه برابر اروپا و بریتانیا است (Varblane & Mets, 2005) .
امروزه بر اکثر دولتمردان و سیاست گذاران آشکار شده است که برای شکار و استفاده از این‏ فرصت‏ها
می توانند از طریق نظام آموزشی بر فراگیران تأثیر بگذارند و به این طریق میزان کارآفرینی را در جامعه افزایش دهند.
2- شرایط اقتصادی و اجتماعی: در شرایط کنونی ایران، نرخ بالای بی‏کاری، عدم تناسب‏ بین عرضه و تقاضا در استخدام‏های دولتی و رشد بالای جمعیت جوان و جویای کار، نیازمند راهبردهایی برای مقابله درست با این عوامل است. تجهیز معلمان مدارس به روحیات کارآفرینی و به تبع آن ترویج فرهنگ کارآفرینی در مدارس، یکی از راهبردهای انکارناپذیر به منظور مقابله با این موارد است. تحقیقات زیادی تأثیر این نوع آموزش را بر کاهش‏ بی‏کاری، افزایش اشتغال در بخش‏های عمومی و خصوصی، خوداشتغالی و کارهای پاره‏وقت و پروژه‏ای، در بین دانش‏آموزان به اثبات رسانده‏اند. هم‏چنین، مطالعات نشان‏ می‏دهند که دوره‏ی دبرستان تعیین‏کننده‏ترین سطح آموزش رسمی در ایجاد و توسعه‏ی رفتارها و نگرش‏های کارآفرینانه است. (Filion, 1994)
3- مشکلات شغلی: گزارش‏های بین المللی حاکی از آن است که فارغ التحصیلان در محیط کار خود غالبا با مسائلی چون عدم تمایل به کار گروهی، عدم اداره‏ی صحیح امور، مشکل در برقراری ارتباط و مشکل در حل مسائل مواجه هستند (Silver MacLean, 2005) .به اعتقاد نگارنده، مشکلات فوق در جامعه‏ی ایران کاملا مشهود است و با رویکرد آموزش از طریق کارآفرینی می توان به ایجاد قابلیت‏هایی چون‏ کار گروهی، مدیریت امور، برقراری ارتباط و شبکه‏سازی، مسئله‏یابی و حل مسئله نائل شد.
4- برنامه درسی: مطالعات نشان داده‏اند که آموزش و دانش و مهارت‏های کارآفرینانه بر افزایش‏ فعالیت‏های کارآفرینانه‏ی کشورها اثر مستقیم و مثبت دارد و باعث توسعه‏ی اقتصادی و بهبود کمی‏ و کیفی فعالیت‏های کارآفرینانه در آینده خواهد شد (Fiet, 2001;Klofsten, 2000;Kolvereid, 1997) .
توجه به کارآفرینی در فرایند یاددهی- یادگیری، موجب غنی‏سازی تجارب یادگیری‏ فراگیرندگان، افزایش ایجاد کسب‏وکار جدید توسط دانش‏آموزان، ارتقای مهارت‏های شغلی‏ و مدیریت کسب‏وکار و افزایش ارتباط میان مدارس و صنعت می‏شود. (Faoite & et al., 2003) بعضی صرفا به مهارت‏های مدیریتی اهمیت می‏دهند و به‏طور ضمنی،کارآفرین و کارآفرینی را نادیده می‏گیرند؛ درحالی‏که کارآفرین و کارآفرینی، نقطه‏ی آغاز برنامه‏ی درسی است. (Roach, 1999; Noll, 1993) بر همین اساس، گنجاندن اعمال و نیات کارآفرینانه در آموزش از اهمیت زیادی برخوردار است.
از سوی دیگر، به نظر بسیاری از صاحب نظران علم مدیریت همچون رابینز (1378)، ویژگی های شخصیتی کارکنان می تواند بر رفتار سازمانی آنها تأثیر بگذارد و از اهمیتی خاص برخوردار باشد. بر همین اساس در این پژوهش به بررسی تأثیر ویژگی های شخصیتی کارآفرینانه معلمان بر عملکرد آموزشی آنان پرداخته شده است.
4- اهداف تحقیق
هدف کلی:
بررسی رابطه ی میان قابلیت های کارآفرینی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
اهداف جزیی:
1- بررسی وضعیت ویژگیهای کارآفرینی در بین هر یک از معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین
2- بررسی رابطه ی میان توفیق طلبی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
3- بررسی رابطه ی میان استقلال طلبی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
4- بررسی رابطه ی میان گرایش به خلاقیت معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
5- بررسی رابطه ی میان ریسک پذیری معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
6- بررسی رابطه ی میان کنترل درونی معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
7- بررسی رابطه ی میان تحمل ابهام معلمان با عملکرد آموزشی آنان در مدارس متوسطه شهرستان ورامین
5- سؤال های تحقیق
سؤال اصلی پژوهش:
آیا میان قابلیت های کارآفرینی معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
سؤال های ویژه پژوهش حاضر عبارتند از:
1- وضعیت ویژگیهای کارآفرینی در بین هر یک از معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین چگونه است؟
2- آیا میان توفیق طلبی معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
3- آیا میان استقلال طلبی معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
4- آیا میان گرایش به خلاقیت معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
5- آیا میان ریسک پذیری معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
6- آیا میان کنترل درونی معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
7- آیا میان تحمل ابهام معلمان مدارس متوسطه شهرستان ورامین، با عملکرد آموزشی آنان رابطه ای وجود دارد؟
6- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها
6-1- قابلیت های کارآفرینی
تعریف نظری
1- توفیق طلبی: تمایل به برتری یا موفقیت و تلاش برای پیشرفت و نیل به مجموعه ای از استانداردها (صمدآقایی، 1385)
2- تمایل به ریسک و مخاطره: تمایل به مقدار متوسطی از مخاطره برای تغییر احتمالات در جهت منافع خود (همان منبع)
3- گرایش به خلاقیت: توانایی تلفیق ایده ها به شیوه ای منحصر به فرد برای برقراری ارتباط غیرمعمول بین
ایده های مختلف (همان منبع)
4- کنترل درونی: افرادی که دارای مرکز کنترل درونی اند، حوادث مرتبط با زندگی خود را کنترل می کنند و صفات مشخص درونی آنان تعیین می کند که در یک موقعیت، چه اتفاقی خواهد افتاد. (همان منبع)
نیاز به استقلال: کاری را برای خود انجام دادن و آزادی عمل داشتن (مک کرین و فلانینگان، به نقل از احمد پور داریانی، 1380)
5- تحمل ابهام: پذیرفتن عدم قطعیت به عنوان بخشی از زندگی، توانایی ادامه حیات با دانشی ناقص درباره محیط و تمایل به آغاز یک فعالیت مستقل بی آنکه شخص بداند آیا موفق خواهد شد یا خیر؟ (Fry, 1993)
تعاریف عملیاتی
برای اندازه گیری قابلیت های کارآفرینی معلمان از پرسشنامه ای محقق ساخته استفاده شده که تعریف عملیاتی آنها به شرح زیر می باشد:
1- توفیق طلبی: توفیق طلبی در این پژوهش بوسیله سؤال های 1 الی 6 پرسشنامه مشخص می شود.
2- نیاز به استقلال: نیاز به استقلال در این پژوهش بوسیله سؤال های 7 الی 9 پرسشنامه مشخص می شود.
3- گرایش به خلاقیت: گرایش به خلاقیت در این پژوهش بوسیله سؤال های 10 الی 13 پرسشنامه مشخص می شود.
4- تمایل به ریسک و مخاطره: تمایل به ریسک و مخاطره در این پژوهش بوسیله سؤال های 14 الی 19 پرسشنامه مشخص می شود.
5- کنترل درونی: کنترل درونی در این پژوهش بوسیله سؤال های 20 الی 25 پرسشنامه مشخص می شود.


پاسخ دهید